Friðlýst svæði skv. lögum um náttúruvernd
Í lögum um náttúruvernd nr. 44/1999 skiptast friðlýstar náttúruminjar í eftirfarandi flokka:
a. þjóðgarða,
b. friðlönd,
c. náttúruvætti á landi, og í hafi,
d. friðlýstar lífverur, búsvæði, vistgerðir og vistkerfi
e. fólkvanga
Í Kópavogi eru fjögur svæði friðlýst samkvæmt lögum um náttúruvernd.
Bláfjöll
Verndarflokkur: Friðlýstur fólkvangur
Verndarforsendur: Útivist, fjölbreyttar jarðmyndanir.
Bláfjöll voru friðlýst sem fólkvangur árið 1985 með auglýsingu nr. 173 í Stjórnartíðindum B - deild. Reykjavík, Kópavogur, Seltjarnarnes, Hafnarfjörður, Garðabær, Sandgerði, Grindavík, Sveitarfélagið Garður, Sveitarfélagið Vogar, Sveitarfélagið Álftanes, Reykjanesbær og Mosfellsbær. Fólkvangur 1973. Friðlýsing endurskoðuð með auglýsingu í Stjórnartíðindum B, nr. 173/1985. Stærð 8.400 ha. Um 3.850 ha. af landi Kópavogs eru innan Bláfjallafólkvangs.
Bláfjallafólkvangur var stofnaður árið 1973 með friðlýsingu svæðisins, sem er alls um 84 km2. Ákvæði friðlýsingarinnar voru endurskoðuð árið 1985. Með stjórn fólkvangsins fer stjórn skíðasvæða höfuðborgarsvæðisins og Bláfjallanefnd, sem skipuð er fulltrúum frá 13 sveitafélögum sem aðild eiga að rekstri fólkvangsins. Land Kópavogs innan fólkvangsins er um 38 km2. Bláfjallafólkvangurinn tengist Reykjanesfólkvangi (um 300 km2) og útivistarsvæðinu í Heiðmörk (um 25 km2). Bláfjallafólkvangur er á miðju virks gosbeltis sem liggur eftir Reykjanesskaga endilöngum. Landslagið er dæmigert fyrir eldfjallaland, með nútímahraun og eldstöðvar af ólíkum gerðum, móbergsmyndanir og grágrýti runnið á hlýskeiðum ísaldar. Innan marka Kópavogs eru hraun frá a.m.k. 15 eldstöðvum í fólkvanginum. Ekki færri en átta þessara hrauna eru runnin í landi Kópavogs. Þríhnúkar eru þrjú eldvörp ásamt hraunum á lögsagnarmörkum Kópavogs og Garðabæjar í Bláfjallafólkvangi. Þríhnúkar eru meðal sérstæðustu eldstöðva á Íslandi. Tveir austari hnúkarnir eru eldgígar frá nútíma en þriðji gígurinn og sá vestasti er úr móbergi frá ísöld. Í austasta gígnum, Þríhnúkagíg, sem er innan Kópavogslands, er geysistór, tómur gígketill, um 120 m djúpur. Þetta er dýpsti lóðrétti hraunhellirinn á Íslandi sem vitað er um og jafnvel þótt víðar væri leitað. Á gígbotninum tekur við um 115 m langur hellir með 50° halla.
Borgarholt
Verndarflokkur: Friðlýst náttúruvætti
Verndarforsendur: Merkar ísaldarminjar og villtur gróður.
Borgir voru friðlýst sem náttúruvætti árið 1981 með auglýsingu nr. 269 í Stjórnartíðindum B - deild. Borgarholt, einnig kallað Borgir, var friðlýst sem náttúruvætti árið 1981. Þar gefur að líta óvenju glöggar menjar um sjávarstöðu á höfuðborgarsvæðinu eins og hún var skömmu eftir lok síðustu ísaldar. Grágrýtishnullungar einkenna holtið og hin forna sjávarstaða sést við neðri mörk hnullunganna á holtinu. Fyrir um tíu þúsund árum, eftir að ísaldarjökulinn hopaði, stóð holtið mun lægra en nú og var þá sker umlukið sjó. Brimið mæddi á skerinu og svarf strandgrýtið. Smágrýti hefur skolast burt en eftir stóðu hnullungarnir sem nú blasa við. Frá lokum ísaldar hefur land á höfuðborgarsvæðinu lengst af risið og nú stendur Borgarholt í um 43 m hæð yfir sjó. Gróðurfar á Borgarholti er ekki síður athyglisvert en jarðfræðiminjarnar. Holtið er enn að mestu gróið villtum tegundum þrátt fyrir nábýli við útlendan garðagróður í um hálfa öld. Slík gróðursvæði er óvíða að finna annars staðar í miðri byggð á höfuðborgarsvæðinu.
Tröllabörn
Verndarflokkur: Friðlýst náttúruvætti
Verndarforsendur: Merkar jarðmyndanir
Tröllabörn voru friðlýst sem náttúruvætti árið 1983 með auglýsingu nr. 294 í Stjórnartíðindum B - deild. Tröllabörn, einnig nefnd Tröllabollar, voru friðlýst sem náttúruvætti árið 1983. Tröllabörnin eru tíu talsins sem njóta friðlýsingar og eru um 4500 ára gömul. Á máli jarðfræðinnar nefnast þau hraundrýli (hornito). Í nágrenni Tröllabarnanna eru fleiri hraundrýli sem eru utan friðlýsts svæðis. Hraundrýli myndast þegar gas streymir út um rásir við eldgíga og í hraungöngum og rífur með sér klepra sem hlaðast upp í litlar strýtur eða drýli. Slík drýli eru einkum algeng í eldstöðvum af dyngjugerð, en dyngjur gjósa þunnfljótandi hraunkviku sem jafnan rennur í göngum (hellum) og storknar sem helluhraun. Tröllabörn tilheyra Leitahrauni sem kom upp úr Leitunum, stórum dyngjugíg austan undir Bláfjöllum. Frá Leitunum runnu hraun í sjó fram bæði við Elliðavog og Þorlákshöfn fyrir um 4500 árum. Í Leitahrauni eru margir hellar og hraungangar og hafa Tröllabörnin myndast þegar gosgufur brutust upp í gegnum þak á slíkum helli eða gangi. Stærð svæðisins er um 46.000 m2.
Víghóll
Verndarflokkur: Friðlýst náttúruvætti
Verndarforsendur: Ísaldarminjar og gott útsýni.
Víghólasvæðið var friðlýst sem náttúruvætti árið 1983 með auglýsingu nr. 778 í Stjórnartíðindum B - deild. það eru í um 70 m hæð yfir sjó og er víðsýnt af því. Víghólar eru jökulsorfnar grágrýtisklappir með ávölum hvalbökum og jökulrákum sem bera vitni um legu og skriðstefnu jökulsins sem lá yfir Kópavogi fyrir um tíu þúsund árum. Bergið tilheyrir yngri grágrýtismyndun Íslands en þær jarðmyndanir runnu einkum sem dyngjuhraun á hlýskeiðum ísaldar fyrir um 100.000– 700.000 árum. Upptök grágrýtisins í Víghólum eru óviss en gætu verið á Mosfellsheiði. Aldurinn er líklega 300.000–400.000 ár. Af hvalbökum og jökulrákum á Víghólasvæðinu má ráða að jökullinn sem síðast gekk yfir Kópavog hafði stefnuna NV-SA. Líklega hafa ísaskil jökulsins legið austan Bláfjalla og skriðjöklar gengið frá honum bæði út í Faxaflóa og niður í Ölfus. Stærð svæðisins er um 14.000 m2.